Yapay Zekâ Hazırlık Kontrolü

Yapay zekâ hazırlığı, bir yanıt motorunun sitenize ulaşabilmesi, sayfalarınızı okuyabilmesi ve okuduğunu size atfedebilmesi için gereken teknik koşulların toplamıdır. ChatGPT'nin arama özelliği, Claude, Perplexity ya da Google'ın yapay zekâ özetleri bir soruyu yanıtlarken web sayfalarını okur. Okuyamadığı sayfayı kaynak olarak kullanamaz.

Bu üç adımın her biri ayrı bir yerde kırılabilir. Erişim, robots.txt kurallarında ya da sunucunun önündeki CDN'de kapanır. Okuma, içerik yalnızca JavaScript ile oluşuyorsa ya da adres gerçek sayfa yerine bir hata kabuğu döndürüyorsa başarısız olur. Atıf ise sayfanın kime ait olduğu açıkça yazılmadığında zayıflar: kurum adı, logo, yazar ve tarih.

Hazırlık bir ön koşuldur, sonuç değildir. Kapısı açık bir site yine de anılmayabilir; kapısı kapalı bir site ise o motorun okuduğu sayfalar arasında hiç yer almaz. Bu kontrol ilk soruyu yanıtlar, ikincisini değil.

Yapay zekâ şirketleri sitenize tek bir botla gelmez. Kendi belgelerine göre çoğunun üç ayrı görevi vardır: arama dizini için sayfa toplayan bir bot (OpenAI'da OAI-SearchBot, Anthropic'te Claude-SearchBot, Perplexity'de PerplexityBot), bir kullanıcı soru sorduğu anda sayfayı açan bir bot (ChatGPT-User, Claude-User, Perplexity-User) ve model eğitimi için içerik toplayan bir bot (GPTBot, ClaudeBot). Google'ın yapay zekâ özetleri ise sıradan Google arama dizinini kullanır.

Hepsinin istediği aynıdır: robots.txt'de kendi adına bir engel olmaması, sunucunun o adla gelen isteğe gerçek sayfayı döndürmesi ve içeriğin ilk HTML yanıtında bulunması. OpenAI, OAI-SearchBot'u engelleyen sitelerin ChatGPT'nin arama yanıtlarında gösterilmeyeceğini belgeliyor. Eğitim botlarını engellemek ise bir veri politikası kararıdır ve arama görünürlüğüyle aynı şey değildir; taramamız bu yüzden onu kusur saymaz.

Kullanıcı botları için bir ayrıntı daha var: OpenAI ve Perplexity, bir kullanıcının başlattığı bu isteklerde robots.txt kurallarının uygulanmayabileceğini yazıyor. Yani robots.txt tek başına bir erişim listesi değildir. Hangi botun ne için geldiğini bilmek, kararı doğru yerde vermenizi sağlar; bot listesi ve örnek kurallar yapay zekâ bot erişimi rehberimizde.

Yapay Zekâ Bot Erişimi Rehberi

Vercel'in Aralık 2024'te yayımladığı ölçüme göre OpenAI ve Anthropic'in tarayıcıları dahil büyük yapay zekâ tarayıcılarının hiçbiri JavaScript çalıştırmıyor: JavaScript dosyalarını indirebiliyorlar ama çalıştırmıyorlar. Aynı ölçümde istisnalar, Google'ın altyapısını kullanan Gemini ve Applebot.

Pratik anlamı şudur: içeriği tarayıcıda JavaScript ile oluşan bir sayfa, insan ziyaretçiye eksiksiz görünürken bu botlara boş bir kabuk gönderir. Başlık, meta etiketleri, hatta yapılandırılmış veri yerinde olabilir; ürün açıklaması, fiyat ya da makale metni olmaz. Böyle bir site diğer kontrollerin çoğunu geçip yine de okunmaz.

Çözüm, ana içeriği sunucu tarafında oluşturmak ya da sayfaları önceden oluşturup HTML olarak sunmaktır. Kendiniz kontrol etmek için tarayıcıda sayfanın kaynağını görüntüleyin (geliştirici araçlarındaki canlı görünümü değil) ve ana metninizi orada arayın. Taramamız sayfayı JavaScript çalıştırmadan okur; okunabilen metin çok azsa bunu kritik bir madde olarak gösterir.

Puan, çalıştırılabilen kontrollerin sonucudur ve yanında her zaman kaç kontrole dayandığı yazar. Bir kontrol üç durumdan birindedir: geçti, düzeltilmeli ya da ölçülemedi. Ölçülemeyen bir kontrol (örneğin robots.txt zamanında yanıt vermediyse) kusur sayılmaz ve puana hiç girmez, çünkü ne olduğunu bilmiyoruz.

Motor yanıtları için de aynı ayrım geçerlidir. Motor adınızı anmadıysa bu bir bulgudur. Motora ulaşamadıysak ya da günlük ücretsiz kota dolduysa bu bizim sınırımızdır ve sayfa bunu ölçülemedi diye yazar; adınızın anılmadığını söylemez. Adınız geçtiğinde ikinci bir soru sorarız: yanıt gerçekten sizi mi anlatıyor, yoksa aynı adı taşıyan başka bir şirketi mi? Bunu doğrulayamadığımızda doğrulanmadı yazarız.

Yüksek bir puan tesisatın sağlam olduğunu söyler. Metninizin kalitesi ya da bir motorun sizi andığı hakkında bir şey söylemez. Puan yüksek olduğu hâlde motor sizi tanımıyorsa sonuç sayfası bu çelişkiyi ayrıca yazar.

İkisi büyük ölçüde örtüşür. Google, yapay zekâ özetlerinde ve AI Mode'da görünmek için ek bir teknik gereksinim olmadığını yazıyor: sayfanın dizinde olması ve arama sonucunda önizlemeyle gösterilebilmesi yeterli. Başlık, açıklama, tercih edilen adres etiketi ve site haritası her iki dünyada da işe yarar.

Ayrıldıkları yer, klasik SEO denetimlerinin çoğunun bakmadığı yerlerdir: Google dışındaki yapay zekâ botlarının robots.txt'de adıyla ele alınması, CDN'lerin bu botları varsayılan olarak durdurabilmesi (Cloudflare Temmuz 2025'te varsayılanını bu yönde değiştirdiğini duyurdu) ve JavaScript çalıştırmayan tarayıcılar. Google'da iyi sıralanan bir sayfa ChatGPT ya da Claude için okunamaz olabilir.

Bu yüzden taramamız SEO kontrollerinin bir kısmını içerir, ama puanı bir SEO puanı değildir. Sıralama, anahtar kelime ya da bağlantı profili ölçmez.

Çalıştırılamayan bir kontrol başarısızlık değildir. robots.txt zaman aşımına uğrarsa GPTBot'a izin verilip verilmediğini bilmiyoruz demektir. Bunu bilmiyoruz diye yazar ve o kontrolü skordan tamamen çıkarırız. Alternatifi, elinizden gelmeyen bir sebeple düşen ve yeniden denemede sessizce düzelen bir sayıdır.

200 kanıt değildir. Tek sayfalık uygulamalar her adrese 200 döner; “var” görünen bir site haritası, başka bir adres giymiş ana sayfanız olabilir. Durum kodunu değil gövdeyi okuruz.

Yapılandırılmış veri, motorların okuduğu gibi okunur. schema.org işaretlemesi çoğunlukla bir @graph kabının içine sarılır ve kök nesnenin kendi @type'ı olmaz. Bu doğru işaretlemedir ve SEO eklentilerinin çoğu böyle üretir. Yalnızca kök nesneye bakan bir denetleyici buna bozuk der ve sizi çalışan işaretlemeyi bozmaya gönderir.

Bilinçli bir engelleme kusur değildir. Pek çok site belirli bir tarayıcıyı bilerek engeller. Böyle bir durum bulduğumuzda bunun size neye mal olduğunu yazar, kararı ait olduğu yerde bırakırız.